ربيع بن أحمد الأخويني البخاري

168

هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )

بس اين شراب ميويزى خام باز شراب خرمايى « 1 » باز آن شراب كه از بانيد كنند باز ان‌كه از شكّر كنند وز اب كوز هندو « 2 » . اينك شرابها بدين كونه بايد دانستن و از همه بتّر خرمائى « 1 » بوذ و از همه بهتر انكورى مشمّس بوذ « 3 » و آن ديكران متوسط بوند ببهترى و بتّرى . فامّا « 4 » آن « 4 » شرابها كه از دانكوها كنند [ تركان از كندم ] « 5 » يكى شراب كنند نام اان شراب بكنى اعنى ملكى نيك قوت كند و نشاط آرذ و لكن بيماريهاء عفونت اخلاط آرذ و يكى شراب ديكر كنند و بجاى آب به كار دارند و نشاط نيارد و لكن جشنكى ببرذ نام آن سب سم « 6 » و ديكر نام آن سب سس « 7 » و يكى شراب كنند نام « 8 » آن ( f . 138 ) بخسى و ديكر بخسم « 8 » و اين هر دو شراب از كندم كنند و اندكى بنشاط آرذ و هضم طعام را يارى كند و تشنكى بنشانذ و ايذر يكى شرابى « 9 » كنند از [ ارزن ] « 10 » نام ان اخسمه اين مست كند و اندكى نشاط آرذ و لكن معفّن بوذ و اندكى « 11 » باذ به شكم اندز افكند « 12 » و شكم برتام كند و « 13 » نيز « 13 » سدّه كند و يكى شراب ديكر كنند هم از ارزن نام آن اغردخو « 14 » اين مست نكند لكن تشنكى بنشانذ و معده را « 15 » ضعيف كند و بر سر معده دير بماند و ترش كردذ و باز از جو فقاع كنند وز « 16 » كندم شلماب و بجشكان « 17 » بيشتر « 17 » بنكوهيذه‌اند مرين هر دو را و كفته‌اند سودا كند و جذام ارذ و باز استاذ ما كفتى خمار

--> ( 1 ) - م : خرمايين ( 2 ) - ف : كوز هندى ( 3 ) - ف : « بوذ » ندارد . ( 4 - 4 ) - ف : از ( 5 ) - از « ف » افزوده شده . در اصل : از كندم تركى ان . ب ه : افزوده . بيشتر تركان كنند ، صح . ( 6 ) - م : سب سم ( 7 ) - ف : سب سش ( 8 - 8 ) - م : وى نجشى و ديكرى نام وى نخشم ( 9 ) - ف : يكى شراب ( 10 ) - از « ف » افزوده شد . در اصل : ارن ( 11 ) - ف : « اندكى » ندارد ( 12 ) - ف : اندر فكند ( 13 - 13 ) - ف : هنيز ( 14 ) - ف : اغردجو م : غرت ( 15 ) - ف : « را » ندارد ( 16 ) - ف : و از ( 17 - 17 ) - ف : بيشين